Παλιά Σκαμνιά – Εκκλησία Αγίας Τριάδας:
Να μάθουν οι νεότεροι την ιστορία μας
Προσκύνημα με τα πόδια την ημέρα του πανηγυριού μας
Την ημέρα της Πεντηκοστής, η ιερά πανήγυρις της εκκλησίας μας μεταφέρεται από τη σημερινή Σκαμνιά στην Εκκλησία της Αγίας Τριάδας Παλιάς Σκαμνιάς, τον ιερό τόπο των ριζών μας.
Οι Σκαμνιώτες, ανήμερα της Πεντηκοστής, βρίσκουν κάθε πρόσφορο μέσο ή τολμούν ακόμη και να διανύσουν πεζή τη διαδρομή, προκειμένου να προσκυνήσουν την Αγία Τριάδα της Παλιάς Σκαμνιάς και, μαζί με αυτήν, τη γενέθλια γη τους. Τη γη από την οποία ξεριζώθηκαν οι γονείς, οι παππούδες και οι γιαγιάδες μας στα πέτρινα χρόνια της ναζιστικής κατοχής, το 1943.
Περπατώντας από το εικονοστάσι προς την Παλιόχωρα — όπως αποκαλούν οι παλιοί την Παλιά Σκαμνιά — η Εκκλησία της Αγίας Τριάδας εμφανίζεται συνεχώς μπροστά σου. Δύσκολα μπορεί κανείς να πιστέψει ότι πρόκειται για το κέντρο ενός χωριού που σήμερα είναι χαμένο μέσα στη σιωπή του χρόνου.
Ο δρόμος που διασχίζουμε ήταν, πριν από το 1943, ένα στενό μονοπάτι, τόσο στενό ώστε ούτε δύο γαϊδούρια δεν μπορούσαν να ανταμώσουν. Από αυτό το μονοπάτι περνούσαν οι παλιοί Σκαμνιώτες για να φτάσουν στον κάμπο, εκεί όπου βρίσκονταν τα χωράφια και τα καλύβια τους, στην περιοχή της σημερινής Σκαμνιάς.
Αν περπατήσεις δίπλα σε κάποιον μεγαλύτερο σε ηλικία, θα σου δείξει κάθε γωνιά του Ολύμπου που απλώνεται μπροστά στα μάτια σου. Μαζί μας περπατά και ο Δημήτριος (Τάκης) Βλαχάβας, ο οποίος, εκεί όπου όλα μοιάζουν ίδια και συνάμα τόσο διαφορετικά, αναγνωρίζει και περιγράφει με ακρίβεια κάθε τοποθεσία.
«Εκείνη η κουκίδα χιονιού είναι η Τσουκνίδα, δεξιά πάνω τα Χαλίκια, πιο κάτω η Πιστεριά, το Χαρατσαράκι…»
Με θαυμασμό και δέος παρατηρείς, αυτή την εποχή, τα ανθισμένα αγριολούλουδα και τους θάμνους που στολίζουν τη διαδρομή. Ακούς τα κουδούνια από τις λιγοστές αγελάδες που εξακολουθούν να βόσκουν κάτω από το δρόμο μας, ενώ τα αηδόνια σε συντροφεύουν σε όλη τη διαδρομή.
Και όταν παίρνεις την τελευταία στροφή πριν από την εκκλησία, αυτή αποκαλύπτεται μπροστά σου.
Μαζί της αποκαλύπτεται και μια λιτή κολώνα με τη συγκλονιστική επιγραφή:
«Εδώ σκοτώθηκε η Πασχαλιά Μαλάμη από γερμανική βόμβα στις 5-3-1943.»
Η Παλιά Σκαμνιά είναι σήμερα ένα χωριό σβησμένο από τον χάρτη. Όμως η Εκκλησία της Αγίας Τριάδας στέκει αγέρωχη, αποκαλύπτοντας τον πλούτο της μέσα από την ταπεινότητά της.
Φέτος, οι πλάκες της αυλής αποκαλύφθηκαν ξανά, δίνοντας στον χώρο κάτι από την παλιά του μορφή. Μπαίνοντας στον ναό, σε υποδέχονται οι ολόσωμες εικόνες με τα χτιστά φωτοστέφανα των Αγίων. Ανάμεσά τους ξεχωρίζουν ο Άγιος Διονύσιος ο εν Ολύμπω, ο Άγιος Χριστόφορος ο Κυνοκέφαλος — που οι Σκαμνιώτες αποκαλούν «ο Άγιος με τη μορφή προβάτου» — και ο Άγιος Μόδεστος, προστάτης των κτηνοτρόφων.
Οι μεγάλες φορητές εικόνες και τα βημόθυρα του ναού φυλάσσονται σήμερα στο μοναστήρι του Σπαρμού.
«Έτι και έτι, κλίναντες τα γόνατα, του Κυρίου δεηθώμεν…»
Με αυτά τα λόγια καλούν τους πιστούς ο σεβάσμιος παπα-Νικόλας Πνευματικός — που γεννήθηκε και φοίτησε στο σχολείο της Παλιάς Σκαμνιάς — και ο ιερομόναχος πατέρας Θεόφιλος από την Ιερά Μονή Αγίας Τριάδας Σπαρμού, οι οποίοι χοροστατούν στην πανηγυρική Θεία Λειτουργία.
Άλλωστε, όπως λέει η λαϊκή θρησκευτική παράδοση:
«Και στην κορυφή του βουνού να βρεθείς τούτη την ημέρα ολομόναχος, θα πρέπει να γονατίσεις και να κάνεις τον σταυρό σου.»
Ο Σύλλογος των Απανταχού Αποδήμων Σκαμνιωτών τιμά αυτή την ημέρα, κατά την οποία συναντώνται η θεολογία, η λαϊκή παράδοση και η ιστορική μνήμη του τόπου μας, αναδεικνύοντας τη βαθιά σημασία του προσκυνήματος στις ρίζες μας.
Η σημασία της ημέρας αυτής αποτυπώνεται και στο απόσπασμα της ομιλίας του μέλους του Διοικητικού Συμβουλίου του Συλλόγου, Ηλία Πνευματικού (Ηλιας Πνευματικος), ο οποίος εκπροσώπησε φέτος τον Σύλλογο με ομιλία:
«Κάθε χρόνο, η γιορτή αυτή γίνεται η αφορμή να ξανασμίξουμε. Να συναντηθούν οι παλαιότεροι με τους νεότερους, οι μόνιμοι κάτοικοι με όσους επιστρέφουν στον τόπο τους για να θυμηθούν, να συγκινηθούν και να ανανεώσουν τους δεσμούς τους.
Το πανηγύρι μας είναι μια γιορτή της ψυχής. Είναι η ζεστασιά της κοινότητάς μας.
Ιδιαίτερα σήμερα, έχουμε χρέος να κρατήσουμε ζωντανές τις παραδόσεις μας και να τις μεταδώσουμε στα παιδιά μας. Να μάθουν ότι ο τόπος μας δεν είναι απλώς γη, αλλά μνήμη, πίστη και συλλογικότητα. Ότι αυτές οι ρίζες είναι που μας δίνουν τη δύναμη να προχωρούμε μπροστά.»
Ευχόμαστε ολόψυχα χρόνια πολλά σε όλους, με υγεία, ειρήνη και προκοπή.
Καλή αντάμωση κάθε χρόνο, στον ευλογημένο τόπο της Αγίας Τριάδας και της αγαπημένης Σκαμνιάς μας!
Κείμενο / φωτογραφίες για τον Σύλλογο Σκαμνιωτών: Αρχοντία Γιαννακάκη
