Όλυμπος στην UNESCO: Η επόμενη ημέρα για Πιερία και Ελασσόνα – Υποδομές, τουρισμός και προστασία

Η «Ευρύτερη Περιοχή του Ολύμπου» εγγράφηκε ομόφωνα στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς ως μικτό αγαθό, με την UNESCO να αναγνωρίζει τόσο τη φυσική όσο και την πολιτιστική αξία της. Η απόφαση ελήφθη κατά την 48η Σύνοδο της Επιτροπής Παγκόσμιας Κληρονομιάς, στο Μπουσάν της Νότιας Κορέας. Η εγγραφή συνοδεύεται πλέον από την υποχρέωση για ειδική προστασία, μέριμνα και βιώσιμη διαχείριση του βουνού και της ευρύτερης περιοχής του.

Ευάγγελος Γερολιόλιος: Προτεραιότητα η διαχείριση των επισκεπτών και η προστασία του Ολύμπου

Ως μία απόφαση «πολύ σημαντική και αναμφίβολα θετική» για τον Δήμο Δίου-Ολύμπου, την Πιερία και ολόκληρη τη χώρα χαρακτήρισε την ένταξη μιλώντας στα Μακεδονικά Νέα, ο δήμαρχος Δίου-Ολύμπου Ευάγγελος Γερολιόλιος.

Όπως τόνισε, η διεθνής αναγνώριση προβάλλει όλες τις διαφορετικές αξίες που συνθέτουν τη μοναδικότητα του Ολύμπου, όπως τη βιοποικιλότητα, τη χλωρίδα και την πανίδα του, αλλά και τον μύθο, την ιστορία και τον πολιτισμό που συνδέονται με το βουνό και την ευρύτερη περιοχή.

Ο δήμαρχος αναφέρθηκε ιδιαίτερα στο αρχαίο Δίον, την ιερή πόλη των Μακεδόνων, στο αρχαίο θέατρο, στα αρχαία Λείβηθρα και στον Πλαταμώνα, επισημαίνοντας ότι η απόφαση συμβάλλει ώστε ο φυσικός και πολιτιστικός πλούτος της περιοχής να γίνει «κτήμα της οικουμένης».

Παράλληλα, υπογράμμισε ότι η επιτυχία ήταν αποτέλεσμα πολυετούς προσπάθειας και συνεργασίας των συναρμόδιων υπουργείων Πολιτισμού και Περιβάλλοντος και Ενέργειας, του ΟΦΥΠΕΚΑ, της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, της τοπικής κοινωνίας και των υπόλοιπων εμπλεκόμενων φορέων.

Η μεγαλύτερη αναγνωρισιμότητα που αναμένεται να αποκτήσει η περιοχή δημιουργεί, σύμφωνα με τον ίδιο, και μια μεγάλη ευθύνη, να προστατευθεί το μοναδικό φυσικό σύστημα του Ολύμπου και να παραδοθεί αναλλοίωτο στις επόμενες γενιές, χωρίς πρακτικές και παρεμβάσεις που θα μπορούσαν να βλάψουν τη βιοποικιλότητά του.

Στην κορυφή των άμεσων προτεραιοτήτων έθεσε τη μελέτη της φέρουσας ικανότητας του βουνού και τη δημιουργία ενός ολοκληρωμένου σχεδίου διαχείρισης των επισκεπτών.

«Το πρώτο και σημαντικότερο ζητούμενο σήμερα είναι να προκύψει γρήγορα μια μελέτη, μια πρόταση και ένας οδηγός που θα αφορούν τη φέρουσα ικανότητα του βουνού και τη διαχείριση των επισκεπτών, οι οποίοι είναι πάρα πολλοί», ανέφερε.

Απαντώντας στο ερώτημα εάν υπήρξε μέχρι σήμερα προετοιμασία προς αυτή την κατεύθυνση, ο κ. Γερολιόλιος σημείωσε ότι το γεγονός πως δεν είχαν ανακοινωθεί συγκεκριμένες ενέργειες δεν σημαίνει ότι δεν είχε προηγηθεί δουλειά. Όπως είπε, ο Δήμος Δίου-Ολύμπου και άλλοι αρμόδιοι φορείς έχουν ήδη καταθέσει προτάσεις, ώστε να διαμορφωθεί ένα συνολικό σχέδιο.

Εκτίμησε, μάλιστα, ότι οι συνθήκες είναι πλέον ώριμες για να προχωρήσουν τα επόμενα βήματα, ενώ αναφέρθηκε και στις παρεμβάσεις άνω των 10 εκατ. ευρώ που έχουν ανακοινώσει τα συναρμόδια υπουργεία για την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος, τη βελτίωση της προσβασιμότητας και τη βιώσιμη ανάπτυξη του Ολύμπου.

Ο δήμαρχος ξεχώρισε τη γενικότερη επισκεψιμότητα της παραολύμπιας περιοχής από την πίεση που δέχεται το ίδιο το βουνό. Όπως εξήγησε, η ευρύτερη περιοχή μπορεί να υποδεχθεί μεγάλο αριθμό ανθρώπων, ωστόσο απαιτείται διαφορετικός και πιο αυστηρός σχεδιασμός για όσους κινούνται στον ορεινό όγκο.

Παράλληλα, ανέφερε ότι, με αφετηρία τις εγκαταστάσεις του ΟΦΥΠΕΚΑ δίπλα στο Εθνικό Στάδιο Λιτοχώρου «Πύρρος Δήμας», θα μπορούσαν να καθοριστούν άμεσα τρόποι διαχείρισης των πολλών χιλιάδων επισκεπτών.

Ιδιαίτερη βαρύτητα απέδωσε και στη δημιουργία ενός συντονιστικού οργάνου, καθώς, όπως επισήμανε, ο Όλυμπος δεν είναι μία περιοχή για την οποία μπορεί να αποφασίζει ένας μόνο φορέας.

Στον σχεδιασμό, σύμφωνα με τον κ. Γερολιόλιο, πρέπει να συμμετέχουν οι δήμοι γύρω από τον Όλυμπο, οι Περιφέρειες Κεντρικής Μακεδονίας και Θεσσαλίας, οι αρχαιολογικές και δασικές υπηρεσίες, ο ΟΦΥΠΕΚΑ, οι ορειβατικοί σύλλογοι και οι υπόλοιποι φορείς που έχουν άμεση σχέση με το βουνό.

«Χρειάζεται ένα συντονιστικό όργανο, το οποίο θα οδηγήσει όλες αυτές τις παραμέτρους σε μία συγκεκριμένη πρόταση. Γνώμονας πρέπει να είναι η διαφύλαξη της μοναδικής βιοποικιλότητας του βουνού και του πολιτιστικού του φορτίου», τόνισε.

Σε σχέση με τον χωροταξικό και πολεοδομικό σχεδιασμό, διευκρίνισε ότι τα Ειδικά Πολεοδομικά Σχέδια δεν αφορούν τον ορεινό όγκο, αλλά τις παραολύμπιες και οικιστικές περιοχές. Ο ίδιος ο Όλυμπος διέπεται από το καθεστώς προστασίας που διαμορφώθηκε με το Προεδρικό Διάταγμα του 2021 και τις διαφορετικές ζώνες χρήσεων και προστασίας.

Για το στρατιωτικό πεδίο βολής στην περιοχή, ο κ. Γερολιόλιος σημείωσε ότι πρόκειται για ένα ζήτημα που υπερβαίνει τις αρμοδιότητες του Δήμου, εξέφρασε, ωστόσο, την άποψη ότι «το πεδίο βολής δεν συνάδει, ως χαρακτήρας, με την ανακήρυξη του μνημείου».

Όπως κατέληξε, το μεγάλο ζητούμενο είναι η απόφαση να μετατραπεί σε ανάπτυξη για ολόκληρη την ευρύτερη περιοχή, με ταυτόχρονη και ουσιαστική προστασία του Ολύμπου ως παγκόσμιου μνημείου.

Νίκος Γάτσας: Ο Όλυμπος δεν μπορεί να χωριστεί σε θεσσαλικό και πιερικό

Την ανάγκη να αντιμετωπιστεί ο Όλυμπος ως ένα ενιαίο φυσικό και πολιτιστικό σύνολο υπογράμμισε από την πλευρά του ο δήμαρχος Ελασσόνας Νίκος Γάτσας.

«Ο Όλυμπος δεν μπορεί να διαχωριστεί σε βόρειο και νότιο ή σε θεσσαλικό και πιερικό. Είναι μια υπόθεση που μας αφορά όλους», ανέφερε στα Μακεδονικά Νέα.

Ο κ. Γάτσας χαρακτήρισε την απόφαση πολύ μεγάλη αναγνώριση της φυσικής και πολιτιστικής αξίας του Ολύμπου για ολόκληρη την περιοχή, τονίζοντας ότι οι δύο Περιφέρειες και οι δήμοι γύρω από το μυθικό βουνό πρέπει να συνεργαστούν για την προστασία και την ανάδειξή του.

Όπως επισήμανε, η παγκόσμια αναγνώριση μπορεί να βοηθήσει τις τοπικές κοινωνίες να διαμορφώσουν ένα ολοκληρωμένο σχέδιο αξιοποίησης και προβολής, το οποίο θα ενισχύσει όχι μόνο την επισκεψιμότητα, αλλά και την τοπική οικονομία.

Τα οφέλη, σύμφωνα με τον δήμαρχο, μπορούν να επεκταθούν στα τουριστικά, αγροδιατροφικά και βιοτεχνικά προϊόντα της περιοχής, ώστε το διεθνώς αναγνωρίσιμο όνομα του Ολύμπου να λειτουργήσει ως όχημα προβολής για όλα όσα παράγονται στην Ελασσόνα και στα χωριά της.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στη δυτική πλευρά του βουνού, η οποία, όπως είπε, δεν έχει αναπτυχθεί τουριστικά στον ίδιο βαθμό με την πλευρά της Πιερίας.

Η Καρυά, ο Κοκκινοπηλός και τα Καλύβια διαθέτουν σημαντικές πεζοπορικές και ορειβατικές διαδρομές και μπορούν να προσελκύσουν επισκέπτες που αναζητούν πιο αυθεντικές εμπειρίες στη φύση. Από την πλευρά του Κοκκινοπηλού διέρχεται και το ευρωπαϊκό μονοπάτι Ε4, ενώ η δυτική πλευρά προσφέρει πρόσβαση προς το καταφύγιο Χρηστάκη και τις ψηλότερες κορυφές του Ολύμπου.

Κατά τον δήμαρχο, η ένταξη στην UNESCO δημιουργεί πλέον την υποχρέωση να δοθεί μεγαλύτερη έμφαση στο βουνό, να αναδειχθούν οι διαδρομές και να αξιοποιηθεί η δυναμική της διεθνούς αναγνώρισης.

Σημαντικό ρόλο σε αυτή την προσπάθεια αναμένεται να διαδραματίσει η επανάχρηση του ιστορικού 1ου Δημοτικού Σχολείου Ελασσόνας, το οποίο μετατρέπεται σε χώρο ανάδειξης του φυσικού περιβάλλοντος, της ιστορίας και της μυθολογίας του Ολύμπου.

Ο κ. Γάτσας εκτίμησε ότι ο νέος χώρος θα λειτουργήσει μέσα στον χειμώνα του 2026-2027 και θα αποτελέσει κομβικό σημείο προβολής της παραολύμπιας περιοχής και του θεσσαλικού Ολύμπου.

Όπως εξήγησε, ο σχεδιασμός έχει προχωρήσει με στόχο να δημιουργηθεί ένας χώρος που θα προσελκύει κυρίως σχολεία, μαθητές και νέους από ολόκληρη την Ελλάδα, σε συνδυασμό και με τις δράσεις του Κέντρου Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Ελασσόνας.

Το έργο χρηματοδοτείται από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, με συνολικό προϋπολογισμό 1.620.705,17 ευρώ, και περιλαμβάνει την αποκατάσταση του ιστορικού κτιρίου και τη μετατροπή του σε σύγχρονο εκθεσιακό χώρο.

Ο δήμαρχος Ελασσόνας έθεσε παράλληλα το ζήτημα των υποδομών που χρειάζεται η δυτική πλευρά του Ολύμπου. Αναφέρθηκε στην ανάγκη συντήρησης του οδικού δικτύου, αλλά έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στον καθαρισμό, τη συντήρηση και την καλύτερη σήμανση των πεζοπορικών διαδρομών.

Όπως σημείωσε, ένα μέρος των αναγκαίων παρεμβάσεων έχει δρομολογηθεί μέσω της Περιφέρειας Θεσσαλίας, ωστόσο απαιτούνται πρόσθετοι πόροι και χρηματοδοτήσεις για να ολοκληρωθούν οι υποδομές.

Ιδιαίτερα σημαντικό χαρακτήρισε και το ζήτημα των δύο ορειβατικών εγκαταστάσεων στου Χρηστάκη και στην Τουρτοφωλιά, για τις οποίες έχουν κατατεθεί φάκελοι νομιμοποίησης.

Ο κ. Γάτσας ανέφερε ότι οι σχετικοί φάκελοι έχουν υποβληθεί εδώ και περίπου δύο χρόνια, χωρίς να έχει ολοκληρωθεί η διαδικασία, και ζήτησε να υπάρξει επίσπευση.

«Δεν είναι ωραίο να υπάρχουν στον Όλυμπο καταφύγια τα οποία είναι αυθαίρετα», υπογράμμισε, εξηγώντας ότι η νομιμοποίηση και η αξιοποίησή τους δεν είναι μόνο ζήτημα τουριστικής ανάπτυξης, αλλά πρωτίστως ζήτημα ασφάλειας για τους ανθρώπους που ανεβαίνουν στο βουνό και μπορεί να αντιμετωπίσουν κακοκαιρία ή άλλες επικίνδυνες συνθήκες.

Ο δήμαρχος εκτίμησε ότι μέσα στα επόμενα δύο έως τρία χρόνια η αυξημένη αναγνωρισιμότητα θα αρχίσει να αποτυπώνεται αισθητά στην επισκεψιμότητα και στην τοπική οικονομία.

Προειδοποίησε, ωστόσο, ότι η ένταξη δεν αποτελεί μόνο μία ευκαιρία μεγάλης προβολής. Συνοδεύεται, όπως είπε, από «μεγάλες και βαριές ευθύνες» για την προστασία του βουνού και τη δημιουργία συνθηκών βιώσιμης ανάπτυξης για τις τοπικές κοινωνίες.

Ηρακλής Τσιτλακίδης: Πρόταση «Όλυμπος 2030» και τουριστική περίοδος έως εννέα μήνες

Την ανάγκη η διεθνής αναγνώριση να συνοδευτεί άμεσα από ένα ολοκληρωμένο σχέδιο για την Πιερία επισημαίνει ο πρόεδρος της Ένωσης Ξενοδόχων Πιερίας και αντιπρόεδρος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Ξενοδόχων Ηρακλής Τσιτλακίδης, σε άρθρο του για την ένταξη του Ολύμπου στην UNESCO.

Ο κ. Τσιτλακίδης χαρακτηρίζει την απόφαση ιστορική στροφή για την Πιερία και εκτιμά ότι μπορεί να συμβάλει στη μετάβαση της τοπικής οικονομίας από ένα έντονα εποχικό μοντέλο σε μία περισσότερο βιώσιμη και πολυμηνιαία τουριστική ανάπτυξη.

Παράλληλα, επισημαίνει ότι η περιοχή εξακολουθεί να αντιμετωπίζει προβλήματα, όπως η περιορισμένη τουριστική περίοδος, οι ελλείψεις σε υποδομές και η απουσία μιας ενιαίας στρατηγικής ταυτότητας.

Κεντρικός άξονας της πρότασής του είναι η κατάρτιση ενός σχεδίου «Όλυμπος 2030» και η δημιουργία κοινού συντονιστικού οργάνου, με τη συμμετοχή της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας, των δήμων της Πιερίας, των Επιμελητηρίων, του ΕΟΤ, των αρμόδιων περιβαλλοντικών και δασικών υπηρεσιών και των επαγγελματικών φορέων.

Στόχος, σύμφωνα με τον ίδιο, πρέπει να είναι ένα ενιαίο και δεσμευτικό master plan, με συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα και μετρήσιμους δείκτες, ώστε η διεθνής αναγνώριση να μην περιοριστεί σε επικοινωνιακό επίπεδο.

Για την επέκταση της τουριστικής περιόδου προτείνει οργανωμένα προγράμματα πεζοπορίας και ορειβατικών δραστηριοτήτων την άνοιξη και το φθινόπωρο, αναβάθμιση των καταφυγίων και καλύτερη σύνδεση των διαφορετικών μορφών τουρισμού.

Ειδικότερα, εισηγείται τη δημιουργία ενός ενιαίου πακέτου εμπειρίας που θα συνδέει το Δίον, τον Όλυμπο, το Λιτόχωρο και τις παραθαλάσσιες περιοχές της Πιερίας, συνδυάζοντας τον πολιτισμό, τη φύση και τη θάλασσα.

Ο στόχος που θέτει είναι η τουριστική περίοδος να επεκταθεί σταδιακά από τους περίπου τέσσερις μήνες στους επτά έως εννέα μήνες μέσα στην επόμενη πενταετία.

Ταυτόχρονα, προειδοποιεί για τον κίνδυνο της υπερβολικής τουριστικής πίεσης. Μεταξύ των παρεμβάσεων που προτείνει είναι ένα ηλεκτρονικό σύστημα διαχείρισης της πρόσβασης, ημερήσια όρια επισκεπτών σε ιδιαίτερα ευαίσθητες ζώνες, εναλλακτικές διαδρομές για την αποσυμφόρηση των δημοφιλέστερων σημείων και ηλεκτροκίνητα λεωφορεία για τη μετακίνηση των επισκεπτών και τον περιορισμό των ιδιωτικών οχημάτων.

Στο άρθρο του περιλαμβάνει επίσης προτάσεις για τη στήριξη των μικρών και μεσαίων ξενοδοχειακών επιχειρήσεων, με ειδικά προγράμματα αναβάθμισης των μονάδων σε περιβαλλοντικά και ποιοτικά πρότυπα, χρηματοδοτικά εργαλεία και κίνητρα για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας.

Σημαντική θέση στο σχέδιό του έχει η εκπαίδευση του ανθρώπινου δυναμικού. Προτείνει τη δωρεάν κατάρτιση 2.000 ανθρώπων μέσα σε τρία χρόνια στους τομείς της φιλοξενίας, του ορεινού τουρισμού και της πολιτιστικής ξενάγησης, μέσα από συνεργασίες με πανεπιστήμια, σχολές κατάρτισης και τουριστικούς οργανισμούς.

Για τη διεθνή προβολή του προορισμού εισηγείται τη δημιουργία ψηφιακού κέντρου επισκεπτών στο Λιτόχωρο, μία ενιαία καμπάνια με το σήμα «Olympus–Pieria» και συστηματική παρουσία σε μεγάλες τουριστικές εκθέσεις του εξωτερικού.

Παράλληλα, προτείνει ένα έξυπνο σύστημα παρακολούθησης της επισκεψιμότητας και των περιβαλλοντικών πιέσεων, κίνητρα για τις επιχειρήσεις που εφαρμόζουν πρακτικές κυκλικής οικονομίας, καθαρής ενέργειας και περιορισμού των αποβλήτων, καθώς και δράσεις που θα συνδέουν τους νέους της Πιερίας με την καινοτομία, την υπαίθρια εκπαίδευση και τις νέες τεχνολογίες στον τουρισμό.

Όπως επισημαίνει, η απόφαση της UNESCO αποτελεί τη μεγαλύτερη ευκαιρία της Πιερίας εδώ και δεκαετίες, όμως δεν αρκεί από μόνη της. Για να μετατραπεί σε πραγματικό όφελος απαιτούνται στρατηγικός σχεδιασμός, συνεργασία, διάρκεια και θεσμική συνέπεια. «Τη στιγμή τη βρήκαμε. Τη στρατηγική πρέπει άμεσα να τη δημιουργήσουμε», καταλήγει ο κ. Τσιτλακίδης.