TO ΣΠΗΛΑΙΟ ΤΗΣ ΟΞΥΑΣ
Η παράδοση, οι θρύλοι, οι ιστορίες των ηλικιωμένων είναι, πολλές φορές,
πηγές ειδήσεων και πραγματικών γεγονότων.
Κυκλοφορούν με ψιθύρους ανάμεσα στους κατοίκους των μικρών, κυρίως,
τόπων που το χθες ενώνεται με το σήμερα, και όλοι ψάχνουμε γι’ αυτή τη σύνδεση με το παρελθόν.
Πολλές φορές αποτελούν και πηγή εκμετάλλευσης, όχι μόνο ιστορικής αλλά
και οικονομικής που είναι ουσιαστική για ένα απομονωμένο τόπο.
Γεννήθηκα στο γειτονικό χωριό Παλαιά Σκαμνιά και άκουσα πολλές ιστορίες και θρύλους από τους γέροντες του χωριού.
Εκείνη που μου έκανε ιδιαίτερη εντύπωση και αποτυπώθηκε στη μνήμη μου
ήταν για το σπήλαιο της Οξυάς, του οποίου δεν γνωρίζω την είσοδο.
Η είσοδος του σπηλαίου αυτού, σύμφωνα με την παράδοση, πρέπει να βρί-
σκεται κοντά στο χωριό Παλαιά Σκαμνιά στη θέση Μανδρινιά.
Το σπήλαιο διαπερνούσε τον όγκο του όρους Τιτνάτα και επικοινωνούσε με
το χωριό Καρυά.
Αν βρεθεί η είσοδος, αν εξερευνηθεί το σπήλαιο, βρεθεί και η έξοδος προς
την Καρυά, θα επαληθευτεί η παράδοση που αναφέρει ότι τα δύο χωριά επικοινωνούσαν διαμέσου του σπηλαίου.
Την ύπαρξη σπηλαίου αναφέρει και ο δάσκαλος Δημήτριος Μουγδής, στο
χειρόγραφο ανέκδοτο βιβλίο του «ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΠΑΛΑΙΑΣ ΣΚΑΜΝΙΑΣ»
στη σελίδα 2 ως εξής:
«(…) Στο πετρώδες μέρος της Οξυάς, παρακάτω από τη θέση Μανδρινιά,
υπήρχε μια σπηλιά, της οποίας το κοίλωμα ήτο τόσο μεγάλο που χωρούσε
ολόκληρο χωριό. Η είσοδος της εκλείσθη από πεσμένες πέτρες και δεν διακρίνεται».
Ο μακαρίτης πια καθηγητής της Γεωλογίας στο πανεπιστήμιο της ΚΟΛΟΝΙΑΣ της ΓΕΡΜΑΝΙΑΣ, Νίκος Ζυγογιάννης, όταν επισκεφθήκαμε την Παλαιά Σκαμνιά,το καλοκαίρι του 1986, μας δήλωσε ότι όλες οι ενδείξεις μας οδηγούν στο συμπέρασμα ότι στη θέση αυτή υπάρχει ένα σπήλαιο με σταλακτήτες.
Ο καθηγητής Ζυγογιάννης γεννήθηκε στον Αμπελώνα και σχεδίαζε να οργανώσει εκπαιδευτική εκδρομή με φοιτητές του πανεπιστημίου της ΚΟΛΟΝΙΑΣ για γεωλογικές έρευνες στην περιοχή αυτή.
Δυστυχώς όμως άφησε την τελευταία του πνοή στον Αμπελώνα, το καλοκαίρι του 1988, από καρδιακή προσβολή, και έτσι σταμάτησε κάθε προσπάθεια να βρεθεί η είσοδος του Σπηλαίου.
Το 1984 υπέβαλα αίτηση στο Υπουργείο Πολιτισμού και Επιστημών με κοινοποίηση στη Νομαρχία της Λάρισας, στην οποία ανέφερα την ύπαρξη του σπηλαίου με σταλακτήτες στην περιοχή αυτή και επισήμανα τα εξής ενδιαφέροντα, που τυχόν θα παρουσιάσει η διερεύνηση του σπηλαίου.
1) Σπηλαιολογικό και παλαιοντολογικό ενδιαφέρον, διότι είναι μεγάλο, αφού κατά την παράδοση χωρούσε όλους τους κατοίκους του χωριού και χρησίμευε ως κατοικία και τάφος των πρώτων ανθρώπων και καταφύγιο προστασίας των ζώων του Ολύμπου.
2) Αρχαιολογικό ενδιαφέρον, διότι βρίσκεται στη βάση ενός βουνού (Τιτνάτα), στην κορυφή του οποίου υπάρχει ένα αρχαίο κάστρο.
3) Ιστορικό ενδιαφέρον, διότι σύμφωνα με την παράδοση, μέσα στο σπήλαιο είναι κρυμμένα τα όπλα που χρησιμοποιούσε ο οπλαρχηγός της επανάστασης του Ολύμπου Γεώργιος Τζαχείλας, ο οποίος κατάγονταν από την Καρυά και με 300 παλικάρια, εθελοντές από τα χωριά Σκαμνιά – Καρυά – Κρυόβρυση έλαβε μέρος στις μάχες της Ραψάνης και της Πουλιάνας κατά των Τούρκων το 1878
(Δ. Μούγδης σελ. 32).
4) Τουριστικό ενδιαφέρον, διότι η ύπαρξη σπηλαίου με σταλακτήτες θα γίνει πόλος έλξης τουριστών.
….
Το σπήλαιο ήταν και είναι εκεί. Περιμένει το ενδιαφέρον όλων μας, για να γίνουν κάποτε οι θρύλοι και οι παραδόσεις πραγματικότητα.
Η εμπειρία και η πράξη απέδειξαν μέχρι τώρα ότι, όπου βρέθηκαν και εξερευνήθηκαν σπήλαια, εκεί αξιοποιήθηκε η γύρω περιοχή.
Όλες οι πιθανότητες θα επαληθευτούν, αν γίνει μια νέα αρχή, να βρεθεί η είσοδος του σπηλαίου. Σε πολλά μέρη έχουν γίνει σχετικές έρευνες.
Γιατί να μη γίνει κάτι παρόμοιο και στην περιοχή μας;
ΓΙΑΝΝΗΣ Μ. ΤΣΙΑΠΑΛΗΣ
(Σελίδες από την ιστορία της Καρυάς..)
φωτο : του Δ. Λαπουση, μέρος των τειχών του παλαιολιθικού κάστρου στην Οξυά
Της Μαρίας Τσιρώνη
